Bunga Anggerik di Atas Pagar: Satu Analisis Berdasarkan Perspektif Pengkaedahan Alamiah (Bunga Anggerik Di Atas Pagar: An Analysis from the Perspective of Pengkaedahan Alamiah)
Abstract
Manuskrip Melayu merupakan khazanah intelektual yang mencerminkan keunggulan tamadun masyarakat Melayu tradisional dan juga warisan berharga yang ditinggalkan oleh para ulama serta cendekiawan Melayu hasil daripada pengaruh kedatangan Islam ke Alam Melayu. Manuskrip Melayu ialah sebuah dokumen bertulis tangan dalam tulisan Jawi yang merangkumi pelbagai bidang seperti agama, perubatan, undang-undang, sejarah dan sastera. Makalah ini memberi tumpuan kepada naskhah Bunga Anggerik di Atas Pagar iaitu sebuah manuskrip lama yang tidak terdapat dalam pangkalan data kajian di institusi pengajian tinggi sama ada peringkat tempatan mahupun antarabangsa. Ketiadaan rekod dalam pangkalan data menunjukkan bahawa naskhah tersebut belum pernah menjadi subjek dalam kajian akademik. Naskhah ini merupakan manuskrip yang berunsurkan Islam dan telah diperoleh dari Perpustakaan Negara Malaysia dengan kod manuskripnya MKM 4842. Kaedah analisis yang digunakan ialah Pengkaedahan Alamiah berdasarkan Teori Pengkaedahan Melayu yang digagaskan oleh Hashim Awang pada tahun 1989. Pengkaedahan Alamiah terbahagi kepada tiga bahagian iaitu pendekatan gunaan, moral dan firasat. Dapatan kajian memperlihatkan bahawa elemen persekitaran seperti alam sekitar memainkan peranan penting dalam kehidupan masyarakat, di samping moral positif dan negatif yang mampu dijadikan panduan kehidupan serta firasat mimpi sebagai petunjuk dalam menyelesaikan konflik. Perbincangan dalam makalah ini diharapkan dapat meningkatkan kesedaran terhadap kepentingan manuskrip Melayu sebagai warisan intelektual yang bernilai tinggi.
Abstract: The Malay manuscript is a valuable intellectual heritage that reflects the excellence of traditional Malay civilisation and serves as a legacy left by Malay scholars and intellectuals, influenced by the advent of Islam in the world. A Malay manuscript is handwritten in Jawi script which cover various fields such as religion, medicine, law, history and literature. This paper focuses on the manuscript Bunga Anggerik di Atas Pagar, an old Malay text that is not found in the research databases of higher education institutions, either locally or internationally. The absence of records in these databases indicates that the manuscript has yet to become the subject of any academic research. This manuscript which contains Islamic elements was obtained from the National Library of Malaysia and is catalogued under the manuscript code MKM 4842. The analytical method employed is the Pengkaedahan Alamiah based on the Teori Pengkaedahan Melayu introduced by Hashim Awang in 1989. Pengkaedahan Alamiah comprises three main approaches: practical, moral and intuitive. The findings of this study reveal that environmental elements such as the natural surroundings, play a significant role in the lives of the community, alongside both positive and negative moral values that can provide guidance in life. Additionally, dream are seen as signs that aid in resolving conflicts. The discussion in this paper aims to raise awareness of the importance of Malay manuscripts as a valuable intellectual heritage.
References
Awang, H. (1985). Mendekati kesusasteraan Melayu. Fajar Bakti Sdn. Bhd.
Awang, H. (2002, June 28–29). Teori pengkaedahan Melayu dan prinsip penerapannya. Kertas kerja dibentangkan dalam Bengkel Kajian Teori Sastera Melayu, Riviera Bay Resort, Melaka.
Baharum, S. F. (2023). Hikayat Nabi Musa Munajat: Satu kajian naskhah dan analisis moral [Tesis Sarjana, Universiti Kebangsaan Malaysia]. Pusat Pengajian Bahasa, Kesusasteraan dan Kebudayaan Melayu, Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan.
Bederohisam, N. S., & Idris, Z. (2020). Syair Suka Duka dalam Pelayaran ke Mekah: Satu analisis pengkaedahan keagamaan. Jurnal Melayu, 19, 287–305. Doi link
Che Ya, C. A. (2018). Manifestasi kehidupan masyarakat Melayu dalam Bedar Sukma Bisu daripada perspektif pengkaedahan Melayu. Jurnal Melayu, 17(2), 328–342. Doi link
Che Yaacob, M. F. (2022). Akal budi dalam cerita rakyat di Tumpat, Kelantan: Satu penelitian terhadap Pengkaedahan Alamiah. Jurnal Melayu, 21(1), 129–144. Doi link
Ding, C. M. (2003). Kajian manuskrip Melayu: Masalah, kritikan dan cadangan. Utusan Publications & Distributions Sdn. Bhd.
Emies, M.G.(1968). Bunga Rampai Melayu Kuno. Penerbit: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Ghazali, M. R., & Radzi, S. B. M. (2019). Ketokohan Saidina Umar dalam dunia kesusasteraan Melayu: Tiga prinsip keadilan Islam menerusi Hikayat Abu Syahmah. e-Bangi: Journal of Social Sciences & Humanities, 16(5). Doi link kalau ada
Harris, K. M. A. (2016). Ilmu ketatanegaraan Melayu Raja Ali Haji: Huraian terhadap Thamarat al-Muhimmah dan Mugaddimah fi Intizam Waza'if al-Malik. Dewan Bahasa dan Pustaka
Humaira Publication Sdn Bhd. (2023). Al-Quran Al-Karim: Tajwid dan terjemahan Humaira (Surah Al-Baqarah, Ayat 219). Selangor.
Ibrahim, N. A., & Ahmad, M. R. W. (2023). Unsur alam dalam Loagan Bunut karya Dahiri Saini: Suatu kritikan eko. Jurnal Melayu, 22(1), 89–103. Doi link
Jamian, M. N., & Radzi, S. B. M. (2013). In search of a just leader in Islamic perspective: An analysis of traditional Malay literature from the perspective of adab. Asian Social Science, 9(6). Universiti Kebangsaan Malaysia.
Jamian, M. N., Hasanudin, M. I. W., & Torodji, A. S. (2023). Imej isteri misali dalam Hikayat Melayu-Islam: Penerapan metode dakwah melalui Teori Pengkaedahan Melayu. Akademika, 93(1), 237–250. Doi link
Kamarudin, S. A., & Sujud, A. (2017). Jati diri Melayu dalam Kumpulan Puisi Terpilih A. Aziz Deraman: Analisis Teori Pengkaedahan Melayu. International Journal of Language Education and Applied Linguistics, 7(2), 47–63. Doi link
Mana Sikana. (1945). Teori Sastera dan Budaya dalam Kajian Akademik. Universiti Kebangsaan
Malaysia.
MKM 4842. (n.d.). Bunga Anggerik di Atas Pagar [Manuskrip tidak diterbitkan]. Perpustakaan Negara Malaysia.
Mohamad, A. N. A., & Amin, R. (2016). Didaktik dan ketatanegaraan dalam Hikayat Isma Yatim [Didactic and governance in the Hikayat Isma Yatim]. e-Bangi: Journal of Social Sciences & Humanities, 13(4).
Mohd Saleh, N. F. (2017). Hikayat Indera Mantri: Satu kajian naskhah dan analisis berdasarkan Pengkaedahan Alamiah (Pengkaedahan Melayu) [Tesis Sarjana, Universiti Kebangsaan Malaysia]. Pusat Pengajian Bahasa, Kesusasteraan dan Kebudayaan Melayu, Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan.
Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan. (2019, Julai 20). Bayan Linnas Siri ke-182: Bahaya fitnah. https://www.muftiwp.gov.my/ms/artikel/bayan-linnas/3483-bayan-linnas-siri-ke-182
Yayasan Dakwah Islamiah Malaysia. (2019, bulan tarikh penerbitan). Hindari Fitnah Demi Perpaduan. https://www.yadim.com.my/.
Qardawi, Y. (1998). Halal & haram dalam Islam. Penerbit Jasmin Enterprise.
Full Text:
PDFDOI: http://dx.doi.org/10.17576/ebangi.2025.2203.55
Refbacks
- There are currently no refbacks.
-
_________________________________________________
eISSN 1823-884x
Faculty of Social Sciences & Humanities
Universiti Kebangsaan Malaysia
43600 UKM Bangi, Selangor Darul Ehsan
MALAYSIA
© Copyright UKM Press, Universiti Kebangsaan Malaysia